Radyatör Bakımı
Radyatör Fan Motoru Arızası Belirtileri
Radyatör fanı, araç yavaş giderken veya dururken soğutmanın tek garantisidir. Hava akışı olmadığında radyatör ısıyı atamaz. Bu yüzden radyatör fan motoru arızası genellikle önce trafikte, kırmızı ışıkta beklerken kendini gösterir.
İyi haber: belirtiler nettir. Doğru sırayla bakarsanız arızanın fan motorunda mı, röle-sigortada mı, yoksa sıcaklık sensöründe mi olduğunu birkaç dakikada daraltabilirsiniz.
Fan Arızasının Tipik Belirtileri
- Rölantide ısınma, seyir halinde normale dönme. En klasik işaret. 60-80 km/s hızda gelen hava fanın işini yapar, göstergen düşer.
- Klima açıkken sıcaklık ibresinin tırmanması. Kondenser radyatörün önündedir, ekstra ısı yükler. Fan zayıfsa ilk burada belli olur.
- Motor durdurulduktan sonra fanın hiç çalışmaması. Birçok araçta fan, kontak kapandıktan sonra bir süre daha döner. Hiç ses gelmiyorsa şüphelenin.
- Uğultu, metalik tıkırtı veya vınlama. Rulman yorgunluğu, motor bitmek üzere demektir.
- Fanın sürekli tam devirde dönmesi. Bu da arızadır. Genellikle sensör veya röle kontağı yapışmıştır.
- Yanık kokusu. Sargı yanması veya sıkışan pervanenin sürtmesi.
- Arıza lambası / soğutma uyarısı. Elektronik kontrollü sistemlerde fan devresi hatası kaydedilir.
Adım Adım Kontrol
- Soğutucu seviyesini ve kaçak olup olmadığını doğrulayın. Ismınmanın en sık nedeni fan değil, eksik sıvı veya hava yapmış sistemdir. Radyatör suyu kontrolü ve hortum bakımı konularını atlamayın. Sistem havalı ise sensör doğru okumaz, fan hiç devreye girmez.
- Motoru rölantide ısıtın ve fanı bekleyin. Kapak kapalı, güvenli mesafede durun. Sıcaklık ibresi orta seviyeyi geçtiğinde fan devreye girmeli. Girmiyorsa arıza devrede.
- Klimayı açın. Çoğu araçta klima kompresörü çalışınca fan otomatik döner. Klimayla dönüyor ama sıcaklıkla dönmüyorsa: fan motoru sağlam, sıcaklık sensörü veya kontrol tarafı sorunlu. Bu tek test çok zaman kazandırır.
- Sigorta ve röleyi kontrol edin. Sigorta kutusundaki fan sigortasına bakın. Röleyi aynı amper değerinde ikizi olan başka bir röleyle değiştirip deneyin. Ucuz ve en sık çıkan arıza budur.
- Pervaneyi elle çevirin. Motor soğukken. Kolay dönmeli, boşluk yapmamalı, kasnak gibi zorlamamalı. Sertlik veya hışırtı rulman bitmiş demektir.
- Motora doğrudan besleme verin. Fan soketini ayırın. Akü artı-eksisinden kısa bir kabloyla doğrudan besleyin. Fan dönüyorsa motor sağlam, problem beslemede. Dönmüyorsa fan motoru gitmiş.
- Soket ve kabloları inceleyin. Fan soketi motor ısısına yakın çalışır. Erimiş plastik, kararmış pin, kırılgan kablo çok görülür. Gevşek soket, fanın kesik kesik çalışmasına yol açar.
- Sıcaklık sensörünü değerlendirin. Genellikle radyatör üstünde veya termostat gövdesindedir. Ucu sökülünce fan tam devre giriyorsa sensör devresini test ettirin. Gösterge paneli sensörüyle fan sensörünün farklı olabileceğini unutmayın.
- Radyatör yüzeyini kontrol edin. Petekler çamur, yaprak ve böcekle kapanmışsa fan dönse de hava geçmez. Klima kondenseriyle radyatör arası da sıkça tıkanır. Tıkanık radyatörü temizleme ve kondenser bakımı bu noktada devreye girer.
- Termostatı eleyin. Fan çalışıyor ama sıcaklık hâlâ yüksekse suçlu fan olmayabilir. Kapalı kalan termostat, arızalı su pompası veya basınç tutmayan radyatör kapağı da aynı tabloyu üretir.
Belirti - Muhtemel Kaynak Tablosu
| Belirti | Öncelikli şüphe |
|---|
| Fan hiç dönmüyor, klima da soğutmuyor | Sigorta veya röle |
| Klimayla dönüyor, sıcaklıkla dönmüyor | Sıcaklık sensörü / kontrol ünitesi |
| Kesik kesik dönüyor | Soket teması, kablo |
| Gürültülü ama dönüyor | Rulman yorgunluğu |
| Kontak açılınca hemen tam devir | Yapışık röle veya sensör kısası |
| Fan dönüyor ama ısı düşmüyor | Tıkanık petek, termostat, su pompası, düşük sıvı |
Sık Yapılan Hatalar
- Doğrudan fan motoru değiştirmek. Arızanın büyük kısmı röle, sigorta ve sokettedir. Motoru en son değiştirin.
- Fan dönmüyor diye sensörü söküp askıda bırakmak. Fan sürekli döner, motor gereğinden soğuk çalışır, yakıt tüketimi ve içten aşınma artar.
- Radyatör kapağını sıcakken açmak. Basınçlı sıcak sıvı fışkırır. Motor soğuyana kadar bekleyin.
- Peteği yüksek basınçlı yıkayıcıyla vurmak. Lameller yatar, hava geçişi azalır. Düşük basınç ve içten dışa yönde yıkayın.
- Ucuz kalitesiz fan takmak. Devri düşük ünite yazın yetersiz kalır. Araç için doğru güç değeri önemlidir.
- Isınmayı sadece fana yüklemek. Termostat, su pompası, radyatör kapağı ve paslanma da tabloyu bozar. Tek parçaya odaklanmak zaman kaybettirir.
- Isınmaya rağmen yola devam etmek. Silindir kapağı ve conta hasarı, fan motoru maliyetinin kat kat üstüne çıkar.
Yolda Isınırsanız