Radyatör Bakımı
Klima Radyatörü ve Kondenser Bakımı
Klima yazın çalışmıyorsa suç her zaman gazda değildir. Çoğu araçta sorun, ön tampon arkasındaki kondenserin toz, çamur, böcek ve yaprak kalıntılarıyla tıkanmasıdır. Hava geçmeyen kondenser, gazın ısısını atamaz. Sonuç: soğutmayan klima, yükselen motor sıcaklığı ve fazla yakıt tüketimi.
Kondenser, motor radyatörünün hemen önünde durur. Yani birinin kiri diğerini de etkiler. Bu yüzden klima radyatörü temizliği aslında soğutma sisteminin tümüyle ilgili bir bakımdır.
Kondenser Nedir, Ne İş Yapar?
Klima sisteminde iki ana ısı değiştirici vardır:
- Kondenser (klima radyatörü): Ön panelde, motor radyatörünün önünde. Kompresörden gelen sıcak, yüksek basınçlı gazı soğutup sıvıya çevirir.
- Evaporatör: Torpido içinde, kabin filtresinin arkasında. Sıvı soğutucu burada buharlaşır, kabin havasından ısı çeker.
Kondenserin işini yapabilmesi için tek şeye ihtiyacı var: bol hava. Petekler kirle kapandığında ya da fan çalışmadığında basınç yükselir, kompresör zorlanır, soğutma düşer.
Bakım Zamanı Geldiğinin Belirtileri
- Araç hareket halinde klima soğutuyor, trafikte durunca soğutmuyor.
- Klima açıkken hararet göstergesi normalin üstüne çıkıyor.
- Kondenser peteklerinde gözle görülür çamur, yaprak, böcek katmanı var.
- Klima açıldığında kabine küf, nem veya rutubet kokusu geliyor.
- Fan sürekli yüksek devirde dönüyor.
Adım Adım Kondenser Temizliği
- Motoru soğutun. Sıcak petekleri soğuk suyla yıkamak metalde gerilme yaratır. En az 30–40 dakika bekleyin. Kontağı kapatın, mümkünse akü negatif kutbunu ayırın; fan beklenmedik anda dönebilir.
- Erişimi sağlayın. Çoğu araçta ön ızgara veya alt tampon paneli sökülünce kondenser görünür. Bazı modellerde üstten, radyatör ile kondenser arasındaki boşluğa yukarıdan ulaşılır. Klipsleri zorlamayın, plastik tırnaklar kırılır.
- Kuru kirleri alın. Yumuşak fırça veya basınçsız hava ile yaprakları, böcek kabuklarını uzaklaştırın. Fırçayı petek kanatlarına paralel hareket ettirin. Çapraz hareket kanatları yatırır.
- Köpük veya deterjan uygulayın. Nötr pH'lı bir kondenser/radyatör temizleyici ya da çok seyreltilmiş bulaşık deterjanı kullanın. Alttan üste doğru püskürtün, 5–10 dakika bekletin. Kurumasına izin vermeyin.
- Yıkayın. Bahçe hortumu basıncı yeterlidir. Suyu arkadan öne, yani motor tarafından tampona doğru verin. Böylece kir girdiği yönden geri çıkar. Yüzeye 30 cm'den yakın basınçlı yıkama tabancası tutmayın.
- Kanatları düzeltin. Yatmış kanatları petek tarağıyla ya da ince plastik bir uçla nazikçe doğrultun. Ezik alan hava geçişini kalıcı düşürür.
- Aradaki boşluğu kontrol edin. Kondenser ile motor radyatörü arasına sıkışan çamur en sık atlanan noktadır. Bu boşluk tıkalıysa iki radyatör de nefes almaz.
- Fanı test edin. Aracı çalıştırın, klimayı açın. Fan birkaç saniye içinde dönmeye başlamalı. Dönmüyorsa fan motoru, rölesi, sigortası veya basınç anahtarına bakılmalı.
- Kabin filtresini değiştirin. Klima kokusunun büyük kısmı buradan gelir. Yılda bir, tozlu şehir kullanımında altı ayda bir yenileyin.
- Evaporatör dezenfeksiyonu yapın. Sprey köpük ürünleri havalandırma kanalı veya drenaj hortumundan uygulanır. Klimayı iç hava sirkülasyonunda, fan orta devirde çalıştırıp ürünü dolaştırın. Ardından kapıları açıp 10 dakika havalandırın.
- Drenaj hortumunu açın. Aracın altında klima açıkken su birikmesi normaldir. Su yok ama paspaslar nemliyse tahliye tıkalıdır. İnce kablo veya hava ile temizleyin.
Yılda İki Kez Yapılacak Ek Kontroller
| Kontrol | Ne Aranır |
|---|
| Kondenser peteği | Ezik, çürüme, yağ izi, taş darbesi |
| Boru ve rekorlar | Yağlı tozlanma (gaz kaçağı işareti) |
| Kompresör kayışı | Çatlak, gıcırtı, gevşeklik |
| Fan pervanesi | Kırık kanat, yatak sesi, titreşim |
| Kabin filtresi | Tıkanma, yaprak, koku |
Klima sistemini elden geçirirken motor tarafını da ihmal etmeyin. Radyatör suyu seviyesi, hortum sertliği ve radyatör kapağının basınç tutması aynı ısı yönetiminin parçası. Klima açıkken hararet çıkıyorsa sorun sadece kondenserde olmayabilir; termostat veya tıkanmış motor radyatörü de aynı tabloyu üretir.
Sık Yapılan Hatalar
- Yüksek basınçlı yıkama: Kondenser kanatları alüminyum ve çok ince. Yakın mesafeden verilen basınç kanatları katlar, hava geçişini kalıcı düşürür.
- Öne doğru yıkamak: Kiri daha derine sürer. Doğru yön arkadan öne.
- Asitli veya alkali sanayi temizleyici: Alüminyumu yer, birkaç ay içinde iğne deliği kaçak başlar.
- Sıcak motora soğuk su: Peteklerde ve lehim noktalarında ani gerilme yaratır.
- "Soğutmuyor, gaz basalım" refleksi: Kirli kondenser ve ölü fanla dolu sistem de soğutmaz. Fazla gaz basıncı yükseltir, kompresörü öldürür.
- Kabin filtresini atlamak: Kondenseri par