Radyatör Bakımı
Motor Bloğunun Donma ve Patlama Riski
Soğutucu sıvı donduğunda hacmi büyür. Bu genişleme motor bloğunun içinde gidecek yer bulamaz. Sonuç: çatlak blok, patlamış silindir kapağı, yarılmış radyatör peteği. Motor bloğu donması, kışın en pahalı ve en kolay önlenebilir arızadır.
İyi haber şu: gerekli tek şey doğru karışım ve birkaç dakikalık kontrol. Aşağıda sırayla ne yapılacağını bulacaksınız.
Donma Neden Bu Kadar Zararlı?
- Su donarken yaklaşık %9 genişler. Bu genişleme çok yüksek basınç yaratır.
- Motor bloğu ve silindir kapağı döküm parçadır. Basınca esneyerek değil, çatlayarak cevap verir.
- Buz tıkacı oluşursa su pompası boşa döner. Motor çalışsa bile soğutma yapmaz.
- Radyatör petekleri ince alüminyumdur. Donan sıvı peteği yırtar, tamir yerine değişim gerekir.
- Kalorifer peteği donarsa gösterge panelinin altına kadar sökme işi çıkar.
Çatlak blok genelde onarılmaz. Bu yüzden koruma, tamirden kat kat ucuzdur.
Adım Adım Kış Hazırlığı
-
Antifriz oranını ölçün. Refraktometre en güvenilir yöntemdir. Yüzdürmeli (bilyalı) test cihazları kabaca sonuç verir. Ölçümü motor soğukken, genleşme deposundan alınan sıvıyla yapın.
-
Hedef donma noktasını belirleyin. Yaşadığınız bölgenin en düşük gece sıcaklığının en az 10 derece altını hedefleyin. Ilıman şehirlerde -25 °C koruma rahat, dağ bölgelerinde -35 °C daha güvenli.
-
Karışımı doğru kurun. Konsantre antifriz asla saf kullanılmaz. Genel kural: yarı yarıya karışım. Antifriz oranı %60'ı geçtiğinde ısı taşıma kapasitesi düşer, motor yazın daha zor soğur.
-
Saf su kullanın. Musluk suyu kireç ve mineral taşır. Bu tortu peteklerde birikir, korozyonu hızlandırır. Sadece saf ya da damıtık su ekleyin.
-
Sıvının yaşını kontrol edin. Antifrizin donma koruması uzun süre kalır ama korozyon önleyici katkıları tükenir. Katkı bittiğinde blok içinde pas oluşur, kanallar daralır. Üreticinin belirttiği değişim aralığına uyun.
-
Seviyeyi tamamlayın. Genleşme deposundaki min–max işaretleri arasında kalın. Eksik sıvı, sistemde hava kalması demektir. Hava boşlukları hem soğutmayı bozar hem lokal donmayı kolaylaştırır.
-
Kaçak arayın. Kışa girmeden hortum kelepçelerini, radyatör alt-üst boğazlarını, su pompası bölgesini gözden geçirin. Kuruyup renk değiştirmiş antifriz izi, sızıntının imzasıdır. Sızan sistem zamanla seyrelir; seyrelen sıvı daha yüksek sıcaklıkta donar.
-
Radyatör kapağını ihmal etmeyin. Basınç tutmayan kapak, sıvının buharlaşmasına ve seviyenin düşmesine yol açar. Yayı yorulmuş kapak ucuz bir parçadır, değiştirin.
-
Termostatı test edin. Açık kalan termostat motoru ısıtmaz. Soğuk havada motor çalışma sıcaklığına ulaşamaz, kalorifer üflemez ve blok sürekli düşük sıcaklıkta çalışır. Bu da yakıt tüketimini ve aşınmayı artırır.
-
Uzun park öncesi ölçüm yapın. Aracı haftalarca dışarıda bırakacaksanız antifriz oranını mutlaka teyit edin. Hareketsiz motor, çalışan motordan daha çabuk donar.
Donma Riskini Gösteren Belirtiler
| Belirti | Olası Anlamı |
| Genleşme deposunda jel kıvamı, buz taneleri | Antifriz oranı yetersiz |
| Motor çalışıyor ama sıcaklık hızla yükseliyor | Devrede buz tıkacı, dolaşım yok |
| Kalorifer soğuk üflüyor | Kalorifer peteği veya hortum donmuş olabilir |
| Radyatör üst hortumu soğuk kalıyor | Sıvı sirkülasyon yapmıyor |
| Blok yan yüzünde nemli iz, sonra damlama | Donma çatlağı ya da tapa fırlaması |
Sıcaklık iğnesi kırmızıya doğru gidiyorsa motoru derhal durdurun. Donmuş sistemde motoru zorlamak, çatlağı kesinleştirir.
Donmuş Sistemde Ne Yapmalı?
- Motoru çalıştırmayın. Su pompası buza karşı döndürülürse kayış ve pompa göbeği zarar görür.
- Aracı kapalı, ılık bir alana alın. Doğal çözülmeyi bekleyin. Bu saatler alabilir.
- Alevle, pürmüzle ya da kaynar suyla ısıtmaya çalışmayın. Ani sıcaklık farkı metali ve plastiği çatlatır.
- Çözüldükten sonra sistemi boşaltın, kaçak testi yapın, doğru oranda yeni sıvıyla doldurun.
- Motor yağına antifriz karışmış mı bakın. Kahverengi, sütlü görünüm iç kaçak işaretidir.
Sık Yapılan Hatalar
- "Yazın su koydum, kışın antifriz eklerim" demek. Sisteme sonradan eklenen az miktar antifriz oranı yeterince yükseltmez.
- Farklı renk ve tipte antifriz karıştırmak. Katkı paketleri uyuşmazsa jelleşme olur. Jel kanalları tıkar, soğutma biter.
- Konsantre ürünü saf dökmek. Isı transferi düşer, yazın aşırı ısınma yaşanır.
- Şişe etiketindeki değerin araçtaki oranla aynı olduğunu varsaymak. Hazır karışım ürünler mevcut sıvıyla birleşince oran değişir. Ölçmeden emin olmayın.
- Sadece seviyeye bakmak. Depo dolu olabilir ama sıvı seyrelmiş olabilir. Seviye ile koruma aynı şey değildir.
- Küçük sızıntıyı ertelemek.