Serinletici Fan Arızaları ve Kontrol Sistemi

Radyatör fanı, motorun düşük hızda ve rölantide serin kalmasını sağlayan son savunma hattıdır. Araç hareket halindeyken hava akışı radyatörden zaten geçer. Ama trafikte beklerken, rampada yavaş çıkarken ya da klima çalışırken işi fan devralır. Bu yüzden araç soğutma fanı arızası genellikle kendini şehir içinde, park halinde veya klima açıkken belli eder.

Aşağıdaki adımlar; fanın hiç dönmemesi, sürekli dönmesi, gecikmeli devreye girmesi ve aşırı gürültü yapması durumlarını kapsıyor.

Fan Sistemi Kısaca Nasıl Çalışır?

• Elektrikli fan: Sıcaklık sensörü ya da motor beyni sinyal verir, röle akımı fan motoruna aktarır.
• Kademeli çalışma: Çoğu araçta 1. kademe yaklaşık 90-95 °C civarında, 2. kademe daha yukarıda devreye girer. Değerler araca göre değişir.
• Klima bağlantısı: Klima kompresörü devreye girdiğinde fan sıcaklıktan bağımsız olarak da çalışabilir.
• Kayışla çalışan (viskoz kavramalı) fan: Eski ve büyük motorlarda görülür. Sıcaklıkla katılaşan silikon yağ sayesinde kavrama tutar ve fan hızlanır.

Adım Adım Kontrol

1. Belirtiyi netleştirin. Not alın: Fan hiç mi dönmüyor, geç mi dönüyor, kontak açılınca hemen mi dönüyor, sürekli mi dönüyor? Ses varsa hangi devirde? Bu ayrım arızanın yarısını çözer.
2. Soğutma sıvısı seviyesini kontrol edin. Motor soğukken depo seviyesine bakın. Seviye düşükse sensör hava içinde kalır ve doğru sıcaklık okunmaz. Fan bu yüzden hiç devreye girmeyebilir. Sıvı eksikse önce kaçak nedenini bulmak gerekir.
3. Klima testi yapın. Motor rölantide çalışırken klimayı en soğuğa alın. Fan birkaç saniye içinde dönmeye başlıyorsa fan motoru ve besleme devresi büyük ölçüde sağlamdır. Bu durumda şüphe sıcaklık sensörüne veya kademe rölesine kayar.
4. Isıtma testi yapın. Aracı park halinde çalıştırıp sıcaklık göstergesini izleyin. İğne normal çalışma bölgesinin üzerine çıktığı halde fan dönmüyorsa hemen kontağı kapatın. Motoru zorlamayın. Aşırı ısınma silindir kapağına zarar verir.
5. Sigorta ve röleyi inceleyin. Sigorta kutusunda fan sigortası genellikle yüksek amperlidir. Yanmışsa sadece değiştirmekle yetinmeyin; sebep genellikle sıkışan fan motoru veya kısa devredir. Röleyi aynı tipte sağlam bir röleyle değiştirip test etmek en hızlı yöntemdir.
6. Fan motorunu doğrudan besleyin. Soketi ayırın. Akü artı ve eksisinden kısa kablolarla motoru doğrudan besleyin. Fan dönmüyor veya zorlanarak dönüyorsa motor bitmiştir. Dönüyorsa sorun devrededir.
7. Soket ve kabloları kontrol edin. Fan soketleri radyatörün hemen arkasında, sıcak ve nemli bölgededir. Yanmış pim, erimiş plastik ve okside uç sık görülür. Kabloyu elinizle hareket ettirirken fan çalışıp duruyorsa temas sorunu vardır.
8. Sıcaklık sensörünü ve termostatı ayırt edin. Termostat açık kalmışsa motor yeterince ısınmaz, fan hiç gerekmediği için dönmez; gösterge de düşük kalır. Termostat kapalı kalmışsa motor hızla kızar ama radyatör soğuk olduğu için fan sensörü sıcaklığı görmez. Radyatörün üst hortumu buz gibiyken motor kızıyorsa termostattan şüphelenin.
9. Gürültünün kaynağını bulun. Motor soğukken fanı elle çevirin. Boşluk, takılma, sürtme sesi varsa rulman veya mil aşınmıştır. Pervane kanadında çatlak, kırık parça ya da bükülme varsa balans bozulur; titreşimli uğultu yapar. Kanat kırığı olan pervane onarılmaz, değiştirilir.
10. Radyatör peteğini ve ön ızgarayı temizleyin. Yaprak, böcek, poşet ve çamur hava akışını keser. Fan sağlam olsa bile soğutma yetmez; fan sürekli dönmeye başlar. Peteği önden arkaya doğru, düşük basınçlı su veya basınçlı hava ile temizleyin. Klima kondenseri radyatörün önünde olduğu için o da tıkanabilir.
11. Viskoz kavramalı fanda serbestliği ölçün. Motor soğukken fan elle biraz dirençle dönmeli. Tamamen boş dönüyorsa kavrama tutmuyordur. Kavrama gövdesinde yağ sızıntısı görülüyorsa parça ömrünü tamamlamıştır.
12. Fan çalışıyor ama motor hâlâ kızıyorsa sistemi bütün olarak değerlendirin. Su pompası kanatları aşınmışsa dolaşım zayıflar. Radyatör içi kireç ve pasla tıkanmışsa ısı atılamaz. Radyatör kapağı basınç tutmuyorsa sıvı erken kaynar. Fan tek başına suçlu olmayabilir.

Belirti - Olası Neden Tablosu

Sık Yapılan Hatalar

Bunlar da ilginizi çeker

• Evde Radyatör Basınç Testi Nasıl Yapılır
• Soğutucu Sıvı Seviyesini Kontrol Etme Noktaları
• Radyatör Değişimi Maliyeti ve İş Süresi
• Radyatör Suyu Rengi Ne Olmalı? Renk Değişimi Nedir?
• Su Pompası Değişimi Kaç Paraya Mal Olur?
• Radyatör Fan Motoru Arızası Belirtileri