Radyatör Bakımı
Radyatörden Ses Geliyor: Çalkalamalar Nedir?
Motor çalışırken kaportanın altından gelen "şırıl şırıl" ya da "lıkır lıkır" sesler çoğu sürücüyü tedirgin eder. Bu sesler genelde mekanik bir kırılmadan değil, soğutma sistemindeki sıvı ve hava karışımından kaynaklanır. Yani sistem size bir şey anlatmaya çalışıyor: "içimde olmaması gereken bir hava var" ya da "sıvı seviyem düşük".
Aşağıda sesi tanımayı, kaynağını daraltmayı ve doğru müdahaleyi adım adım bulacaksınız.
Önce Sesi Doğru Tanımlayın
Radyatör bölgesinden gelen her ses aynı anlama gelmez. Kabaca dört ana grup vardır:
| Ses tipi |
Ne zaman duyulur |
Olası kaynak |
| Çalkalanma / lıkırtı |
Motor durunca veya rölantide |
Sistemde hava, düşük sıvı seviyesi |
| Fokurdama / kaynama |
Motor ısındıktan sonra |
Aşırı ısınma, basınç kaybı, kapak arızası |
| Sürekli tıslama |
Motor sıcakken, kapak civarında |
Basınçlı buhar kaçağı, hortum çatlağı |
| Metalik uğultu / vınlama |
Devir arttıkça yükselir |
Su pompası rulmanı, kayış gergisi |
Bu tabloda ilk iki satır sıvı sesi, son satır ise mekanik ses grubudur. Radyatör gürültüsü nedeni araştırılırken en sık karıştırılan nokta budur; su pompası kaynaklı uğultu radyatörden geliyormuş gibi duyulabilir.
Adım Adım Teşhis
-
Motoru soğutun. Sıcak motorda genleşme deposu kapağını asla açmayın. En az 40-45 dakika bekleyin. Kaput altındaki metal parçalara elinizle dokunabiliyorsanız güvenlidir.
-
Genleşme deposu seviyesini okuyun. Seviye MIN çizgisinin altındaysa çalkalanma sesinin sebebi büyük olasılıkla budur. Boş kalan hacim hava ile dolar, hava da sıvı içinde hareket ederken ses üretir.
-
Sıvının rengine ve kıvamına bakın. Kahverengi, bulanık veya yağlı görünüyorsa sadece hava sorunu yoktur; korozyon veya karışım problemi devrede olabilir. Bu durumda soğutucu sıvının tamamen yenilenmesi gerekir.
-
Kapağı ve contasını kontrol edin. Radyatör kapağı sistemde basınç tutar. Contası sertleşmişse basınç düşer, sıvı düşük sıcaklıkta kaynamaya başlar, fokurdama sesi ortaya çıkar. Kapak parçası ucuzdur; şüphe varsa değiştirmek en hızlı çözümdür.
-
Hortumları elle sıkın. Motor soğukken üst ve alt hortumları avucunuzla bastırın. Aşırı yumuşak, süngerleşmiş veya içinde "cık cık" hava sesi veren hortum, sisteme hava emiyor olabilir. Kelepçe gevşekliği de aynı sonucu verir.
-
Motoru rölantide çalıştırıp ısınmasını izleyin. Termostat açılınca üst hortumun ısınması gerekir. Alt hortum uzun süre soğuk kalıyor ve fokurdama artıyorsa termostat açılmıyor olabilir. Bu, aşırı ısınmaya doğru giden bir tablodur.
-
Sesin yerini daraltın. Uzun bir tornavidanın sapını kulağınıza, ucunu su pompası gövdesine dayayarak dinleyin (kayış ve fana temas etmeyin). Uğultu buradan geliyorsa pompa rulmanı yorulmuş demektir.
-
Havayı sistemden atın. Aracı ön tarafı hafif yukarı bakacak şekilde park edin. Kapağı açık şekilde motoru çalıştırın, kalorifer ayarını en sıcağa alın. Hava kabarcıkları depodan çıkarken seviyeyi tamamlayın. Ses genellikle bu işlemden sonra kesilir.
-
Ses tekrar geliyorsa sızıntı arayın. Hava kendi başına sisteme girmez; bir yerden sıvı çıkıyor demektir. Park yerindeki lekeler, radyatör peteklerinde kuruyup beyazlaşmış izler ve pompa göbeğindeki nemlenme ilk bakılacak noktalardır.
-
Silindir kapağı ihtimalini es geçmeyin. Sıvı seviyesi düşüyor, dışarıda hiç leke yok ve egzozdan beyaz duman geliyorsa yanma odasından sisteme gaz kaçıyor olabilir. Bu artık radyatör bakımı değil, servis işidir.
Sık Yapılan Hatalar
- Sıcak motorda kapak açmak. Basınçlı sıvı fışkırır, ciddi yanık riski vardır. Ses ne kadar rahatsız ederse etsin bekleyin.
- Eksilen sıvıya sadece su eklemek. Kısa vadede seviyeyi doldurur ama koruyucu katkı oranını düşürür. Paslanma ve donma riski artar.
- Farklı renkte antifrizleri karıştırmak. Kimyasal uyumsuzluk jelleşmeye ve tıkanmaya yol açabilir. Aracın istediği tipte kalın.
- Havayı atmadan işi bitmiş saymak. Sıvı ekledikten sonra sistem havalandırılmazsa ses geri gelir, üstelik motor kısmi ısınmaya girer.
- Sesi tek başına değerlendirmek. Sıcaklık göstergesi, kalorifer performansı ve seviye takibi birlikte okunmalı. Kalorifer üflemiyorsa hava tıkacı çok muhtemeldir.
- Petek yüzeyini görmezden gelmek. Böcek, yaprak ve çamurla kapanmış petek soğutmayı düşürür; sıvı daha kolay kaynar ve fokurdama başlar. Ön taraftaki klima kondenseri de aynı kirlenmeye maruz kalır.
- Kelepçeyi aşırı sıkmak. Hortum ağzını kesip yeni bir kaçak noktası yaratabilirsiniz.
Kural basit: sıvı sesi duyuluyors